100-rocznica powstania Spółdzielni Artystów Ład
Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie i Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata zapraszają do udziału w konferencji naukowej w rocznicę 100-lecia powołania „Spółdzielni Artystów Ład” pt. „Spółdzielnia Artystów Ład” 1926-2026: inspiracje, wzorce i dziedzictwo.
27 października 1926 roku profesorowie i uczniowie Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie powołali Spółdzielnię Artystów „Ład”. Ideą działalności była wspólna praca doświadczonych nauczycieli z młodymi studentami.
Głównym celem „Ładu” było projektowanie i wytwarzanie mebli, tkanin, ceramiki i innych przedmiotów wyposażenia wnętrz mieszkalnych, z wyraźnym dążeniem do doskonałości formy, surowca i wykonania.
Wymyślona przez prof. Karola Tichego nazwa „Ład” nadawała kierunek artystycznych działań. Członkowie Spółdzielni pragnęli tworzyć rzeczy użytkowe, funkcjonalne i piękne. Styl ładu miał harmonijne łączyć tradycję z nowoczesnością. Setna rocznica powstania Spółdzielni Artystów „Ład” jest doskonałą okazją do przypomnienia i podsumowania jej dorobku.
W tym miejscu warto sięgnąć do wzorców i inspiracji, którymi kierowali się współpracujący z „Ładem” projektanci. Istotna jest analiza założeń projektowych w zderzeniu z możliwościami i trudnościami technologicznymi i stosowanymi surowcami, które zmieniały się na przestrzeni dekad.
Wobec rosnącego zainteresowaniem wzornictwem przedwojennym i powojennym warto tez zastanowić się jak współcześnie odbierany jest dorobek „Ładu” i czy jest on inspiracją na współczesnych projektantów.
„Spółdzielnia Artystów Ład” 1926-2026: inspiracje, wzorce i dziedzictwo
Spółdzielnia Artystów „Ład” powstała na fali sukcesu wystawy w Paryżu w 1925 r., która ugruntowała tzw. polski styl narodowy na bazie europejskiego art déco i rodzimej sztuki ludowej. Spółdzielnię powołali profesorowie i uczniowie Szkoły Sztuk Pięknej w Warszawie dnia 27 października 1926 roku. Po części Spółdzielnia była kontynuatorem „Towarzystwa Polska Sztuka Stosowana” działającego w Krakowie założonego w 1901 roku oraz „Warsztatów Krakowskich”, które istniały w latach 1913-1926. Głównym celem Ładu było projektowanie i wytwarzanie mebli, tkanin, ceramiki i innych przedmiotów wyposażenia wnętrz mieszkalnych, z wyraźnym dążeniem do doskonałości formy, surowca i wykonania. Spółdzielnia miała też na celu zapewnienie członkom, w dużej mierze jeszcze studentom możliwość zarobku.
Za autora nazwy Ład uchodził Karol Tichy, według przekazów Wojciecha Jastrzębowskiego, powiedział wtedy:
– Ład, bo to tylko trzy litery, bo to znaczy, że ma być ładnie i ma być w tym ład – porządek.
Nazwa Ład sama w sobie pokazywała kierunek, którym pragnęli podążać artyści. Pragnęli tworzyć rzeczy użytkowe, funkcjonalne i piękne. Styl ładu miał harmonijne łączyć tradycję z nowoczesnością. Nie bez znaczenia były stosowane surowce, które z założenia miały być najwyższej jakości.
Ład kreował styl polskich wnętrz przez kilka dekad i miał istotny wpływ dla rozwoju polskiego wzornictwa i powszechnie dziś praktykowanego postrzegania wnętrza jako spójnej całości.